Thư chúc mừng Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 của Quyền Viện trưởng Viện Kiến trúc Quốc gia(20/10/2026)

Nhân dịp kỷ niệm 96 năm Ngày Phụ nữ Việt Nam (20/10/1930-20/10/2026), thay mặt Ban Lãnh đạo Viện Kiến trúc Quốc gia, Quyền Viện trưởng TS.KTS Nguyễn Thành Công gửi tới toàn thể nữ cán bộ, viên chức, người lao động của Viện bức thư chúc mừng dưới đây. Thư được viết đúng sáng 20/10, trên đường khảo sát các nghĩa trang, khu tưởng niệm liệt sĩ ngành Giao thông vận tải tại Tây Bắc – nhiệm vụ Bộ trưởng Bộ Xây dựng giao Viện hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ.

Các chị, các em thân mến !

Giờ này ở Viện chắc đã rộn ràng từ sớm: áo dài, hoa tươi, tiếng cười ngoài hành lang và trong từng phòng làm việc. Riêng tôi đang ở xa – trên một con đèo Tây Bắc, giữa những hàng bia trắng của các liệt sĩ ngành Giao thông vận tải, trong chuyến khảo sát mà Bộ trưởng Bộ Xây dựng giao cho Viện để chuẩn bị phương án tu bổ nơi yên nghỉ của những người đi trước. Thật tiếc không thể có mặt để tự tay tặng hoa chị em. Nhưng cũng chính nơi này, tôi thấy mình hiểu thêm ý nghĩa của ngày 20/10.

Trên những tấm bia ấy có rất nhiều tên con gái. Các chị ngã xuống ở tuổi mười tám, đôi mươi, khi đang phá đá mở đường, san lấp hố bom cho xe ra tuyến giữa đêm. Hành trang để lại chỉ là chiếc gương con, cây lược nhỏ, bông hoa cài tóc. Có lẽ nhiều người trong số các chị chưa từng được nhận một bông hồng. Đứng trước các chị, tôi cầm thước mà ngẩn ngơ: thềm rêu thì đo được, còn những giấc mơ dang dở ở tuổi hai mươi thì không thước nào đo nổi.

Và tôi nghĩ đến chị em ở Viện. Gần nửa thế kỷ xây dựng và trưởng thành, Viện Kiến trúc Quốc gia có được vị thế hôm nay là nhờ công sức bao thế hệ cán bộ, trong đó phần đóng góp của chị em chưa bao giờ là nhỏ. Các chị, các em là những kiến trúc sư, nhà quy hoạch, nhà nghiên cứu, biên tập viên, kế toán, cán bộ hành chính; là những người thức khuya với bản vẽ và trang bản thảo, chu đáo từng con số, từng bộ hồ sơ, từng cuộc hội thảo; là những người giữ cho Viện không chỉ là nơi làm việc mà còn là một mái nhà để mỗi người muốn trở về. Việc nhà, việc Viện, việc nào chị em cũng gánh vác vẹn tròn mà vẫn giữ được nét duyên dáng, tinh tế rất riêng của người phụ nữ Việt Nam.

Những ngày tới, khi các Đoàn công tác mang về từng ghi chép về vết nứt, mảng tường bong tróc, bậc thềm phủ rêu ở các nghĩa trang, khu tưởng niệm trên cả nước, phần việc dựng thành bản vẽ ấy sẽ đẹp hơn, ấm hơn khi được vẽ bởi những người phụ nữ hôm nay chăm chút cho nơi an nghỉ của những người phụ nữ năm xưa. Với người làm nghề kiến trúc, có lẽ không có cách đền ơn đáp nghĩa nào đẹp hơn thế.

Thay mặt Đảng ủy, Ban Lãnh đạo Viện, tôi gửi tới toàn thể nữ cán bộ, viên chức, người lao động của Viện và cả những người bà, người mẹ, người vợ, người chị đang lặng lẽ đứng sau mỗi gia đình của những người làm việc ở Viện lời chúc mừng thân thiết nhất nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam. Chúc chị em luôn mạnh khỏe, hạnh phúc, mãi giữ một tâm hồn đôi mươi; giỏi giang, duyên dáng và sắc son với nghề.

Và khi hoa về tay, xin chị em để riêng một đóa, gửi lên đèo cho người con gái năm xưa còn nằm lại đó, như bông hồng đầu tiên mà các chị chưa kịp nhận. Những dòng thơ dưới đây tôi viết vội trên đường khảo sát, ngay trong buổi sáng 20/10, trước anh linh các liệt sĩ. Xin gửi tới chị em như một bó hoa từ phía núi.

MỘT ĐÓA HOA GỬI LÊN ĐÈO

Thu về trải nắng trên đèo,
Hàng bia trắng thẳng, lá reo lưng trời.
Có bia khắc khắc tên người,
Cỏ xanh thay tóc, gió cười thay em.

Tuổi xanh mở lối, đêm đêm,
Cho xe ra tuyến, chở em đường dài.
Gương con, lược nhỏ, hoa cài,
Em mang theo, hóa ban mai trên ngàn.

Máu xương đổi lấy bình an,
Cho con đường ấy mãi miên man tới giờ.
Tôi cầm thước, bỗng ngẩn ngơ,
Thềm rêu đo được, giấc mơ khôn lường.
Ghi từng vết nứt dọc đường,
Về xuôi, bản vẽ, xin nhường tay hoa.

Hôm nay, Viện rộn tiếng ca,
Áo dài, hoa thắm, mặn mà sắc thu.
Riêng tôi, phía núi xa mù,
Nửa về với Viện, nửa ru giấc này.
Hương dâng các chị, giữa mây,
Tôn vinh phụ nữ, xưa nay, một lòng.

Hoa về tay chị, nhớ không,
Để riêng một đóa, một bông lên đèo.
Cho người con gái mang theo,
Hoa hồng thứ nhất, trong veo mắt cười.

Mượn mây gửi chút nắng tươi,
Chúc ai cũng mãi đôi mươi tâm hồn.
Việc nhà, việc Viện vẹn tròn,
Giỏi giang, duyên dáng, sắc son với nghề.

(Viết trên đường khảo sát tại Tây Bắc, sáng ngày 20 tháng 10 năm 2026)

TS.KTS NGUYỄN THÀNH CÔNG

Quyền Viện trưởng Viện Kiến trúc Quốc gia